‘Onder druk reageert iederéén star’

Dit blog is een bewerking van een interview dat NRC journalist Sander Voormolen had met Wouter Staal.

Wouter Staal is een nationaal en internationaal erkend expert op het gebied van autisme spectrum stoornissen. Hij volgde bestuursvoorzitter van Papageno Rutger Jan van der Gaag op als hoogleraar austisme spectrum stoornissen en klinisch kinder- en jeugdpsychiatrie aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Hij is tevens bestuurslid van de Nederlandse Vereniging voor Autisme.

“Autisme varieert in ernst. Het gaat bij autisme net als bij mensen zonder autisme om de psychische kwetsbaarheid, naarmate die groter is raakt iemand eerder uit balans. Als je dat uitzet in een grafiek bestaat er binnen de bevolking waarschijnlijk een normale verdeling. Links een klein groepje mensen die heel snel overbelast zijn, dan de grote middenmoot die alleen maar onder bepaalde omstandigheden uit balans raken en tenslotte rechts een groepje mensen die, wat er ook gebeurt, nooit van de wijs raakt. Autisme hoeft dan ook geen beletsel te zijn als je een manier vindt om de kwetsbaarheid te verminderen.

2020 02 07 Wouter Staal en Rutger Jan van der Gaag

Op de foto links Wouter Staal, rechts Rutger Jan van der Gaag

Ik bekijk autisme vanuit het medisch model: mensen die in hun dagelijks leven geen functiebeperkingen ervaren, zijn volgens mijn definitie niet ziek en krijgen dus ook geen diagnose. In de criteria die gelden voor het stellen van een diagnose zit namelijk ingebakken dat er functiebeperkingen aanwezig moeten zijn. Het is ook contextafhankelijk. Een kind dat genetische aanleg heeft voor autisme en op een school terechtkomt met dertig drukke kinderen in de klas, raakt misschien net extra overbelast en krijgt daardoor problemen. Hetzelfde kind zou op een kleine dorpsschool nergens last van hebben en dus nooit een diagnose krijgen.

Patiënten met zwaar autisme vormen een vergeten groep. Het gaat om duizenden mensen; elke dag worden er twee geboren in Nederland. Ze hebben vaak nog tal van andere problemen, zoals epilepsie of een verstandelijke beperking. Door de marktwerking in de zorg dreigen zij de dupe te worden. Door het principe dat je veel effectiever lichtere gevallen kunt behandelen, zijn er weinig mensen en fondsen die in deze groep investeren.

Hier in Nederland bestaat een cultuur dat je je als individu maximaal moet ontplooien. Als dat niet lukt, dan is er iets mis, is de gedachte. Puur door dat gegeven kan een persoon al psychisch in de problemen komen. Leerlingen op school worden zo ontzettend veel getoetst, dat het bij kinderen die in aanleg wat kwetsbaarder zijn leidt tot chronische stress.

Vaak wordt gedacht dat autisme komt door vaccinatie, echter dat is wetenschappelijk goed weerlegd. Maar de observatie van veel ouders klopt wel dat juist rond de leeftijd waarop de vaccinaties gegeven worden de eerste problemen ontstaan. Dat is namelijk ook het moment in de ontwikkeling waarop je bij het kind ander gedrag gaat zien. Dat ze de koppeling maken met het vaccin is begrijpelijk, maar niet juist. Als ik dat ouders op deze manier rustig uitleg, snappen ze dat. Maar als je tegen ze zegt dat ze niet op de hoogte zijn van de laatste wetenschappelijke inzichten, dan gaan ze ertegen in.”

Bron: interview NRC van Sander Voormolen